Muốn biết một doanh nghiệp ở Dầu Tiếng có thật và đang hoạt động hay không, tra ba nguồn chính thức: cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (tên, mã số, người đại diện, ngành nghề, địa chỉ), trang tra cứu mã số thuế của cơ quan thuế (tình trạng hoạt động), và tra cứu hoá đơn điện tử khi nhận hoá đơn. Sau đó đối chiếu địa chỉ cũ ở huyện Dầu Tiếng, Bình Dương với địa chỉ mới thuộc TP Hồ Chí Minh.
Ở vùng nông thôn, làm ăn dựa nhiều vào quen biết, và đó là điểm mạnh. Nhưng các giao dịch lớn như bán vườn cây thanh lý, đặt cọc mua vật liệu xây nhà, ký hợp đồng chở hàng dài hạn đáng được kiểm thêm mười lăm phút. Bài này hướng dẫn cách kiểm, cách đọc kết quả và những dấu hiệu đáng ngờ.
Tra cứu trong mười lăm phút
Trình tự gọn cho một lần kiểm đối tác:
- Xin đối tác tên đầy đủ và mã số doanh nghiệp (cũng là mã số thuế). Người làm ăn đàng hoàng không ngại đưa thông tin này.
- Tra trên cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp: xem tên, loại hình, ngày thành lập, người đại diện theo pháp luật, ngành nghề, địa chỉ trụ sở.
- Tra mã số thuế trên trang của cơ quan thuế: xem tình trạng hoạt động, cơ quan thuế quản lý.
- So người đang giao dịch với bạn có phải người đại diện hoặc có giấy uỷ quyền hợp lệ không.
- Nếu sẽ nhận hoá đơn: tra hoá đơn điện tử trên trang của cơ quan thuế khi nhận để chắc hoá đơn hợp lệ.
- Ghi lại kết quả (chụp màn hình có ngày giờ) để lưu cùng hợp đồng.
Mười lăm phút này không bảo đảm đối tác sẽ làm ăn tử tế, nhưng loại được phần lớn những trường hợp mạo danh, công ty "ma", công ty đã ngừng hoạt động mà vẫn đi nhận cọc.
Đọc tình trạng doanh nghiệp
Một số tình trạng hay gặp khi tra và ý nghĩa thực tế. Tên gọi chính xác có thể khác tuỳ hệ thống.
| Tình trạng | Ý nghĩa | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Đang hoạt động | Doanh nghiệp đang hoạt động bình thường về mặt đăng ký | Vẫn kiểm năng lực thực tế |
| Tạm ngừng kinh doanh | Doanh nghiệp đã thông báo tạm ngừng một thời gian | Không ký hợp đồng mới cho tới khi hoạt động lại |
| Không hoạt động tại địa chỉ đăng ký | Cơ quan thuế xác minh không tìm thấy doanh nghiệp ở trụ sở | Dấu hiệu rủi ro cao; hoá đơn có thể bị coi là không hợp lệ |
| Đang làm thủ tục giải thể, phá sản | Doanh nghiệp sắp chấm dứt | Không đặt cọc, không giao hàng trả chậm |
| Đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế | Doanh nghiệp không còn | Ai dùng tên này để giao dịch là có vấn đề |
Tình trạng "không hoạt động tại địa chỉ đăng ký" đáng chú ý ở vùng Dầu Tiếng sau sáp nhập: có doanh nghiệp nhỏ chuyển chỗ mà không cập nhật, có trường hợp là công ty lập ra để mua bán hoá đơn. Nhận hoá đơn từ doanh nghiệp ở tình trạng này có thể khiến bạn bị loại chi phí khi quyết toán thuế.
Đối chiếu địa chỉ cũ, mới và các tên dễ nhầm
Thông tin đăng ký của nhiều doanh nghiệp vẫn ghi "huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương". Hợp đồng bạn ký có thể ghi địa chỉ mới thuộc TP Hồ Chí Minh. Hai cách ghi cùng chỉ một nơi là bình thường trong giai đoạn chuyển tiếp; chỉ cần chắc chắn xã cũ và xã mới khớp nhau theo bảng chuyển đổi: thị trấn Dầu Tiếng, Định An, Định Thành về xã Dầu Tiếng; Minh Hòa về xã Minh Thạnh; Long Hòa, Long Tân về xã Long Hòa; Thanh An về xã Thanh An; Thanh Tuyền về phường Tây Nam.
Bốn xã cũ bị chia (Định Hiệp, Minh Thạnh, Minh Tân, An Lập) thì xã mới phụ thuộc vị trí trụ sở. Hỏi thẳng doanh nghiệp, hoặc xem thông tin thuế đã cập nhật.
Hai bẫy tên cần nhớ: "Thanh An" (Dầu Tiếng) và "Thạnh An" (Cần Giờ) trùng nhau khi bỏ dấu; "Long Hòa" cũng là tên xã cũ của Cần Giờ. Một doanh nghiệp ghi "xã Thạnh An, TP Hồ Chí Minh" ở Cần Giờ có thể bị bạn nhầm là ở Dầu Tiếng nếu chỉ tra nhanh không dấu. Luôn đọc đủ dấu và tên ấp.
Nếu hợp đồng giá trị lớn, ghi cả địa chỉ cũ và mới của bên kia trong phần thông tin các bên, ví dụ "ấp …, xã Long Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh (trước đây là xã Long Tân, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương)". Cách ghi này không bắt buộc nhưng giúp mọi người đọc về sau, kể cả toà án nếu có tranh chấp, xác định đúng chủ thể mà không cần tra thêm.
Dấu hiệu nên dừng lại
Người giao dịch không phải người đại diện, không có giấy uỷ quyền. Đặc biệt khi họ đòi nhận tiền vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản công ty.
Giá thấp bất thường. Vật liệu xây dựng, phân bón, mủ cao su có mặt bằng giá theo thị trường. Một lời chào giá thấp hơn hẳn mặt bằng, kèm yêu cầu đặt cọc lớn, là kịch bản lừa đảo kinh điển.
Doanh nghiệp mới lập vài tuần nhưng nhận hợp đồng lớn. Không phải doanh nghiệp mới nào cũng xấu, nhưng nên giảm rủi ro bằng cách trả tiền theo tiến độ giao hàng.
Từ chối xuất hoá đơn hoặc xuất hoá đơn của đơn vị khác. Hoá đơn phải do chính người bán xuất. Hoá đơn "mượn" của công ty khác là dấu hiệu mua bán hoá đơn.
Áp lực thời gian. "Hôm nay phải cọc, mai người khác lấy mất" là câu quen thuộc. Một giao dịch tử tế chờ được bạn kiểm thêm một ngày.
Bán vườn cây thanh lý, bán mủ cho doanh nghiệp: kiểm thêm gì
Hộ trồng cao su tiểu điền đến kỳ thanh lý vườn thường bán cây cho thương lái hoặc doanh nghiệp gỗ. Đây là một giao dịch giá trị lớn với nhiều gia đình. Ngoài tra cứu doanh nghiệp, nên làm hợp đồng ghi rõ: diện tích, số cây hay cách tính, giá, thời gian khai thác, ai lo dọn dẹp gốc rễ, cành nhánh, ai chịu trách nhiệm nếu làm hỏng đường, mương, cây của nhà bên.
Thanh toán nên chia đợt gắn với tiến độ khai thác, đợt đầu đủ lớn để bên mua có cam kết. Không để bên mua khai thác hết rồi mới trả. Nếu bên mua là doanh nghiệp, yêu cầu chuyển khoản từ tài khoản công ty và ghi rõ nội dung.
Với việc bán mủ thường xuyên cho đại lý, doanh nghiệp thu mua, điều quan trọng là cách đo độ khô (hàm lượng cao su khô) và cân. Hỏi rõ phương pháp, có thể đề nghị cùng chứng kiến. Phần nghề cạo và phân loại mủ viết ở danh mục cây cao su của trang; ở đây chỉ nhấn mạnh phía giấy tờ và đối tác.
Doanh nghiệp từ nơi khác tìm đối tác ở Dầu Tiếng
Ngược lại, doanh nghiệp ở nội đô hay tỉnh khác muốn tìm nhà cung cấp gỗ, nông sản, dịch vụ vận tải ở Dầu Tiếng thường gặp khó vì thông tin trực tuyến về doanh nghiệp nhỏ vùng này ít. Danh bạ doanh nghiệp của trang là một điểm bắt đầu: lọc theo nhóm ngành, xem địa chỉ, rồi tra thông tin chính thức.
Cách làm hiệu quả là đi thực địa. Một buổi đi qua các xã, ghé xưởng, nói chuyện với chủ cơ sở cho bạn nhiều thông tin hơn mọi trang web. Người làm ăn ở vùng nông thôn coi trọng gặp mặt, và việc bạn chịu khó lên tận nơi là một tín hiệu nghiêm túc.
Khi ký hợp đồng mua bán nguyên liệu, đặc biệt gỗ và mủ cao su phục vụ xuất khẩu, hỏi về khả năng truy xuất nguồn gốc: hàng lấy từ vườn nào, có giấy tờ đất, có ghi chép thu mua không. Yêu cầu của thị trường ngày càng chặt, và nhà cung cấp chuẩn bị được giấy tờ là nhà cung cấp đáng giữ.
Khi đã lỡ bị lừa hoặc đối tác bỏ hợp đồng
Thu thập ngay mọi bằng chứng: hợp đồng, tin nhắn, biên nhận, sao kê chuyển khoản, ảnh chụp thông tin doanh nghiệp. Nếu có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trình báo công an xã nơi xảy ra sự việc hoặc nơi bạn cư trú. Nếu là tranh chấp hợp đồng thông thường, thương lượng trước, sau đó có thể nhờ hoà giải thương mại hoặc khởi kiện tại toà án có thẩm quyền.
Báo cho ngân hàng nơi bạn chuyển tiền càng sớm càng tốt; trong một số trường hợp, tài khoản nhận có thể bị phong toả tạm thời theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Đừng trả thêm tiền cho người tự xưng có thể "lấy lại tiền giúp", đó thường là lớp lừa thứ hai.
Sau mỗi vụ việc, rút kinh nghiệm thành quy tắc cho chính cơ sở mình: giao dịch trên một mức tiền nhất định phải có hợp đồng, phải tra cứu đối tác, phải có hai người cùng biết. Những quy tắc đơn giản này, áp dụng đều đặn, bảo vệ một doanh nghiệp gia đình tốt hơn mọi lời hứa của đối tác.
Kiểm năng lực thật, không chỉ giấy tờ
Giấy tờ sạch chưa nói lên doanh nghiệp làm được việc. Với một đơn vị vận tải, hỏi họ có bao nhiêu xe đứng tên công ty hay xe hợp tác, xe có phù hiệu, tài xế có bằng phù hợp, xe có bảo hiểm hàng hoá không. Với một đại lý vật liệu, xem kho bãi, lượng hàng tồn, cách họ giao hàng vào ấp xa. Với một xưởng gỗ, xem máy móc, cách họ phơi sấy, khu chứa phế liệu.
Hỏi khách hàng cũ là cách kiểm năng lực rẻ nhất. Ở vùng nhỏ như Dầu Tiếng, người làm ăn biết nhau; một vài câu hỏi với chủ vườn đã bán cây cho họ, nhà thầu đã mua vật liệu của họ cho bạn bức tranh rõ hơn mọi tờ giới thiệu.
Với hợp đồng dài hạn, bắt đầu bằng một đơn hàng nhỏ để thử. Đối tác giao đúng hẹn, đúng chất lượng, xuất hoá đơn đầy đủ ở đơn hàng nhỏ thì mới mở rộng. Đây là cách các doanh nghiệp lâu năm trong vùng vẫn làm với người mới.
Ghi chép lại kết quả từng lần hợp tác (giao đúng hẹn không, hàng có đúng không, xử lý sự cố thế nào) thành một bảng đánh giá đơn giản. Sau một mùa vụ, bạn có dữ liệu thật để chọn đối tác, thay vì dựa vào cảm giác.
Câu hỏi thường gặp
Tra mã số thuế doanh nghiệp ở đâu?
Tra trên trang tra cứu thông tin người nộp thuế của cơ quan thuế và trên cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Cả hai đều miễn phí. Kết quả cho biết tên, địa chỉ, người đại diện, tình trạng hoạt động.
Doanh nghiệp ghi địa chỉ huyện Dầu Tiếng, Bình Dương có phải là doanh nghiệp cũ, không còn hoạt động?
Không. Nhiều doanh nghiệp đang hoạt động bình thường vẫn mang địa chỉ cũ vì chưa thay đổi đăng ký. Tình trạng hoạt động phải tra riêng, không suy ra từ địa chỉ.
Có nên chuyển tiền đặt cọc vào tài khoản cá nhân của giám đốc?
Hạn chế tối đa. Giao dịch với doanh nghiệp nên chuyển vào tài khoản đứng tên doanh nghiệp, ghi rõ nội dung theo hợp đồng. Chuyển vào tài khoản cá nhân thì khó chứng minh khi có tranh chấp và không gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp.
Nhận hoá đơn từ doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thì sao?
Hoá đơn đó có thể không được chấp nhận khi quyết toán thuế, chi phí bị loại. Tra tình trạng người bán và tra hoá đơn trên hệ thống của cơ quan thuế ngay khi nhận. Phát hiện bất thường thì yêu cầu người bán giải thích hoặc dừng giao dịch.
Làm sao phân biệt xã Thanh An ở Dầu Tiếng và xã Thạnh An ở Cần Giờ khi tra cứu?
Đọc đủ dấu: Thanh An không có dấu nặng là Dầu Tiếng, Thạnh An có dấu nặng là Cần Giờ. Xem thêm tên ấp và địa chỉ cũ nếu có. Với Long Hòa, xem địa chỉ cũ có ghi huyện Dầu Tiếng hay huyện Cần Giờ.
Có cần thuê luật sư cho hợp đồng mua bán nhỏ không?
Với giao dịch nhỏ, một hợp đồng đơn giản ghi rõ hàng hoá, giá, thời hạn, thanh toán, trách nhiệm là đủ. Với giao dịch giá trị lớn như bán vườn cây, mua bán đất, hợp đồng dài hạn, nhờ người có chuyên môn xem qua là khoản chi đáng giá.